|
LRAPER - PATRIK MAGAKYA ORMANYAN ANILDI
|
ISTANBUL, 28 Ekim 2000 (“Lraper” Kilise Bulteni) –
76’nci Istanbul Ermeni Patrigi Magakya Ormanyan, 25 Ekim Carsamba gunu
Karakoy’de saat 18:00’de baslayan ruhani ve edebi etkinliklerle anildi.
Ermeni cemaati uyelerinin doldurdugu Surp Krikor Lusavoric Kilisesi’ndeki
anma torenine Patrik Mesrob II Hazretleri riaset etti. Der Aram Srpazan’in,
rahiplerimiz Der Sahak ve Der Yegise ile yaklasik on kadar papazimizin gorev
aldigi torende, ilahiler Der Krikor Avak Kahana tarafindan yonetildi. Dini
torende aksam dualarinin yanisira, Srpots Tarkmancats ilahilerine de yer
verildi.
Anma toreninin edebi bolumu ise 18:45’de basladi. Ilk basta soz alan Marmara
Gazetesi basyazari Rober Haddeciyan, gergin ortam nedeniyle bu yilki Kultur
Haftasi’nin gereken coskuyla kutlanamadigini, ancak Patrik Hazretleri’nin
himayesinde gerceklesen Patrik Ormanyan’i anma toreninin bu boslugu
doldurmaya geldigini soyledi. Haddeciyan, bir haftaligina Istanbul’da
bulunan Halepli arastirmaci ve yazar Levon Saroyan’in* Patrik Magakya
Ormanyan hakkinda bir dizi bilimsel makale yayimlamis oldugunu ve bu
etkinlikte merhum patrik hakkinda konusmayi sevincle kabul ettigini
soyleyerek, kursuyu Saroyan’a devretti.
Saat 19:00’da kursuye cikan Saroyan, tam birbucuk saat suren cok ilginc bir
konferans vererek kilisede toplananlari buyuledi. Patrik Magakya’yi,
donemini, edebi eserlerini cok iyi incelemis olan konusmaci, ayni zamanda
hitabeti ile dikkat cekti. Istanbullu Magakya Ormanyan’in Ermeni Katolik bir
ailenin cocugu olarak dogdugunu, Roma’da doktora aldigini, rahip olduktan
sonraysa 72 Katolik ile birlikte Patrik Nerses Varjabedyan doneminde Ermeni
(Apostolik Ortodoks) Kilisesi’nin uyeligine nasil ve nicin gectigini,
Erzurum’daki ruhani onderlik ve Ecmiyadzin Ruhban Okulu’nda teoloji
ogretmenligi yaptigini, Patrik Horen Asikyan doneminde Armas Manastirindaki
Ruhban Okulu’nun mudurlugunu ustlendigini, 1896’dan itibaren 12 yil boyunca
Turkiye Ermenileri Patrigi gorevini basariyla ancak buyuk caresizlikler
icinde surdurdugunu cok akici bir uslupla anlatti. 1700’lu yillardan sonra
tahta yukselmis olan belki de en unlu Istanbul Patrigi olan Ormanyan, Ermeni
komitacilari, devrimci gencler ve teroristler tarafindan taciz edildi,
Patriklik Kilisesi’nde suikaste ugrayarak yaralandi, devrimci kose yazarlari
tarafindan kiskirtilan halk Pera’dan Kumkapi’ya kadar sokak mitingleri
duzenledi, patrigin arabasini devirmek istedi. Uzlasmaci ve diyalog
taraftari oldugu icin devrimciler tarafindan asagilanan Patrik Magakya
Ormanyan’a karsi Patrikhane hesaplarinda yolsuzluk yaptigi hakkinda
soylentiler yayildi, Patrik’in boylece istifa etmesi saglandi. Patrikhane’de
toplanan Cemaat Meclisi Patrik Magakya Ormanyan’i “hain” ilan ederek ev
hapsine mahkum etti. Tam dortbucuk yil Patrik Ormanyan Taksim’deki evinden
disari cikamadi. Ev hapsi sirasinda bile devrimciler devamli gosteriler
duzenleyerek Ormanyan’i terorize ettiler. Ancak bu dortbucuk yil Ermeni
Kilisesi’ne cok sey kazandirdi. Ev hapsinde, gerek ogretmenlik, gerekse
yoneticilik gorevlerinden ister istemez uzak kalan Ormanyan uc ciltlik
saheseri olan “Azgabadum”u ve Mesih’in ve havarilerinin hayatini konu alan
“Hamabadum” kitaplarini yazdi. Diger eserleri ile birlikte bu kitaplar 20’
nci yuzyilin en onemli Ermenice referans eserleri arasina girdi ve
guncelliginden bugune kadar hicbir sey yitirmedi. Patrik Hovhannes Arsaruni
doneminde Patrik Ormanyan davasinin temyizini gorusen Cemaat Meclisi, Avukat
Krikor Zohrab’in etkin savunmasindan sonra Patrik Magakya Ormanyan’i
aklayarak sucsuz ilan etti. Ormanyan’in hatiralari ise yine kendisi
tarafindan kaleme alinan “Khohk ve Khosk” adli eserinde toplandi.
Anma torenindeki son konusmayi Patrik 2. Mesrob Hazretleri yaparak konusmaci
Levon Saroyan’a cok ilginc konferansi icin tesekkur etti. Patrik Magakya’nin
Mesih’in gercek takipcilerinden oldugunu soyleyen Patrik Hazretleri, onun
Tanri’ya, Kilisesi’ne ve insanlara hizmet yolunda hicbir ozveriden
kacinmadigini soyledi. Cok zor bir donemde patrik olan Magakya Ormanyan’i
ayni Mesih gibi, “kendininkiler haca gerdi”. Ama o, hicbir zaman isyan
etmedi, cemaatinin taskinlik yapan unsurlarina pederane bir tebessumle gogus
gerdi, dogruluk, durustluk ve akliselim yolundan sasmadi. Cemaatin sivil
yoneticilerinden ve hayirseverlerden Patrikhane’ye nisbeten yakin konumda
bulunan Kinaliada’da bir manastir ve ruhban okulu acilmasini istedi, onlar
ise Ormanyan’in arzusunu onemsemeyerek, ruhban okuluna mekan olarak
tasradaki eski bir manastiri, Armas’i sectiler, sonucta yine cemaat
kaybetmis oldu. Gerek tahsili, gerek ruhani bilgisiyle bugun her rahip icin
bir ornek teskil eden Magakya Ormanyan, Istanbul Patrikliginin yanisira,
Kudus ve Ecmiyadzin’deki ruhban okullarinin egitim seviyesinin yukselmesine
de buyuk katkida bulundu. Ogrencileri arasindan patriklik, basepiskoposluk
ve ruhani onderlik seviyesine yukselenler oldu. Patrik Mesrob II Hazretleri
sozlerine bu anma torenine katilan cemaat uyelerini takdis ederek son verdi.
Torene muteakiben, Surp Krikor Lusavoric Kilisesi ve Getronagan Okulu Vakfi
yonetim kurulu uyeleri, anma torenine katilanlari Patrik Golod salonundaki
bir aksam yemegiyle agirladi.
|
|